Ο Ναός Ευαγγελίστριας στον Απάνω Φελλό είναι μια όμορφη εκκλησία χτισμένη σε λόφο, κοντά στον Κόσση, με ωραία θέα στον Καβοντόρο και την βόρειο δυτική ακτή της Άνδρου.
Φελλός
Ὁ Φελλὸς εἶναι χωρίον τῆς λεγομένης Αρβανιτιᾶς τῆς ̓Ανδρου. Ὡς ἀραιοκατῳκημένον καταλαμβάνει μεγάλην ἔκτασιν καὶ διακρίνεται εἰς τρία τμήματα, τὸν Ἀπάνω Φελλό, την Βαρσαμιὰ καὶ τὸν Κάτω Φελλό. Τὸ χωρίον ἀνεπτύχθη κατὰ τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ ΙΗ ́ αἰῶνος (αἱ περὶ αὐτοῦ ὡς συγκεκροτημένου οἰκι- σμοῦ μνεῖαι εἶναι μεταγενέστεραι τοῦ 1800) ἐκ κατοίκων τοῦ Αμολόχου καὶ τότε αἱ χρησιμοποιούμεναι κατὰ τὸ θέρος μόνον ἀγροικίαι (κονάκια) μετετράπησαν εἰς μονίμους κατοικίας. ̓Αλλωστε τοῦτο συνέβη καὶ εἰς τὰ πλεῖστα χωρία τοῦ τέως δή μου Γαυρίου. Ἡ περιοχὴ τοῦ χωρίου ἐθεωρεῖτο ἡ κατὰ τὰ εἰσοδή ματα πλουσιωτέρα τοῦ δήμου. Ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ Φελλοῦ ὑφίστανται ἀρχαῖα λατομεία, ἡ Πελεκητὴ καὶ ἡ Τροχαλιά.
Κατὰ τὸ ἔτος 1834 ἡ ἐνορία τῆς Ὑπαπαντῆς τοῦ Χριστοῦ τοῦ Φελλοῦ περιελάμβανεν 92 οἰκογενείας, ἤτοι περὶ τὰ 370 ατομα'. Ἡ μαστίζουσα τὴν ̓́Ανδρον ἀστυφιλία δὲν ἐφείσθη καὶ τοῦ Φελλοῦ καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπογραφήν (2001) τὸ χωρίον περιελάμβανε μόλις 71 κατοίκους. Ἐπὶ πλέον αἱ αὐθαίρετοι δια νοίξεις αὐτοκινητοδρόμων, ἡ πληθώρα τῶν θερινῶν κατοικιῶν καὶ παρεμφερεῖς «ἀξιοποιήσεις» ἠλλοίωσαν τὴν εἰδυλλιακήν εἰκόνα τῆς περιοχῆς, ἰδίως πρὸς τὴν θάλασσαν.
Δημήτριος Ι. Πολέμης, ΠΕΤΑΛΟΝ 2003 τ. 8, σελ. 303
